Ulubiona piosenka potrafi poprawić humor, przywołać wspomnienia i zachęcić do ruchu. Dla osoby starszej muzyka może być czymś więcej niż przyjemnym sposobem spędzania czasu. Odpowiednio dobrane utwory pomagają się odprężyć, wyrazić emocje i nawiązać kontakt z innymi ludźmi. Z tych właściwości korzysta właśnie muzykoterapia.
Nie trzeba umieć śpiewać ani grać na instrumencie, żeby czerpać korzyści z muzyki. Czasem wystarczy wspólne słuchanie dawnych przebojów, nucenie melodii czy klaskanie do rytmu. Sprawdź, jak muzykoterapia może wspierać seniorów i jak wykorzystać muzykę w codziennym życiu.
Na czym polega muzykoterapia dla seniorów?
Muzykoterapia wykorzystuje muzykę i jej elementy do wspierania zdrowia psychicznego, emocjonalnego oraz fizycznego. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje takich zajęć:
- Muzykoterapia aktywna – senior śpiewa, gra na prostych instrumentach, klaszcze, tańczy lub wykonuje ruchy w rytm muzyki.
- Muzykoterapia receptywna – senior słucha odpowiednio dobranych utworów, odpoczywa, wspomina lub rozmawia o emocjach wywołanych muzyką.
Obie formy można dostosować do możliwości osoby starszej. Profesjonalną muzykoterapię prowadzi odpowiednio przygotowany terapeuta, ale proste aktywności muzyczne można organizować również w domu.
Jak muzyka wpływa na samopoczucie seniora?
Spokojna, lubiana muzyka może pomagać w odprężeniu i odwracaniu uwagi od codziennych zmartwień. Z kolei energiczne utwory często zachęcają do śpiewania i poruszania się.
Badania wskazują, że muzykoterapia może łagodzić objawy depresyjne u osób starszych. Nie oznacza to jednak, że zastępuje leczenie depresji lub innych chorób.[1]
Wybór muzyki powinien odpowiadać upodobaniom seniora. Nie każda osoba odpoczywa przy muzyce klasycznej. Dla jednych najlepsze będą dawne przeboje, dla innych spokojny rock czy piosenki ludowe.
Czy muzykoterapia pomaga osobom z demencją?
Znane melodie mogą przywoływać wspomnienia związane z młodością, rodziną i ważnymi wydarzeniami. Nawet osoba mająca trudności z codzienną rozmową może rozpoznawać ulubione piosenki, nucić je lub reagować na ich rytm.
Przegląd badań Cochrane z 2025 roku wykazał, że zajęcia muzyczne prawdopodobnie nieznacznie zmniejszają objawy depresyjne u osób z demencją. Nie potwierdzono natomiast wyraźnej poprawy pamięci ani trwałego działania terapii.[2]
Najważniejsza jest reakcja seniora. Jeśli muzyka wywołuje niepokój, smutek lub rozdrażnienie, lepiej zmienić utwór albo zakończyć słuchanie.
Jak wykorzystać muzykę w codziennej opiece?
Nie potrzeba specjalistycznego sprzętu ani dużych przygotowań. Wystarczy telefon, radio lub odtwarzacz i kilka znanych piosenek.
Możesz zacząć od prostych aktywności:
- Wspólne słuchanie – wybierz ulubione utwory seniora i zapytaj, z czym mu się kojarzą.
- Śpiewanie – zachęć do nucenia lub wspólnego wykonywania znanych piosenek, bez oceniania umiejętności.
- Ruch przy muzyce – zaproponuj klaskanie, poruszanie stopami lub łagodny taniec dostosowany do sprawności.
- Wieczorne wyciszenie – włącz spokojną muzykę przed snem, jeśli pomaga seniorowi się odprężyć.
Wspólne śpiewanie może również ułatwiać nawiązywanie rozmów i budowanie relacji. Takie zajęcia organizują między innymi uniwersytety trzeciego wieku.
Podsumowanie
Muzykoterapia może wspierać samopoczucie seniorów, zachęcać do aktywności i ułatwiać kontakt z bliskimi. Szczególnie cenne bywają znane melodie, które przywołują dobre wspomnienia. Nie trzeba organizować profesjonalnych zajęć, żeby wspólnie cieszyć się muzyką. Najlepiej zacząć od ulubionych piosenek osoby starszej, obserwować jej reakcje i pozwolić jej zdecydować, czego chce słuchać.
Bibliografia
[1] Wang M., Wu J., Yan H. Effect of music therapy on older adults with depression: A systematic review and meta-analysis. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2023;53:101809. DOI: 10.1016/j.ctcp.2023.101809.
[2] van der Steen J.T., van der Wouden J.C., Methley A.M., Smaling H.J.A., Vink A.C., Bruinsma M.S. Music-based therapeutic interventions for people with dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2025;3:CD003477. DOI: 10.1002/14651858.CD003477.pub5.