Śmierć najbliższej osoby jest zawsze trudnym doświadczeniem. W przypadku męża/żony wraz z odejściem drugiej osoby zmienia się sytuacja finansowa osoby, która została. Szczególnie dotyczy to wdów, bo ich emerytura – w związku z istniejącym w Polsce systemem prawnym – jest zazwyczaj niższa.
Masz prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku, który w chwili śmierci:
- miał ustalone prawo do lub spełniała warunki do jej uzyskania;
- miał ustalone prawo do emerytury pomostowej;
- miał ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, albo spełniała warunki do jej uzyskania;
- pobierał zasiłek przedemerytalny;
- pobierał świadczenie przedemerytalne;
- pobierał nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Komu przysługuje renta rodzinna?
1) Wdowie lub wdowcowi, który w dniu śmierci pozostawał w formalnym związku małżeńskim
- w chwili śmierci małżonka miał skończone 50 lat lub był niezdolny do pracy albo
- opiekuje się dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy i do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej
- wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłym współmałżonku, które nie ukończyło 16 lat, a jeśli uczy się w szkole – 18 lat
- ma skończone 50 lat lub stał się niezdolny do pracy już po śmierci współmałżonka, lecz nie później niż 5 lat od jego śmierci albo od zaprzestania wychowywania dzieci.
2) Owdowiałej osoba, która nie spełnia tych warunków i nie ma źródła utrzymania, ma prawo do renty rodzinnej:
• przez rok od śmierci współmałżonka
• przez okres uczestniczenia w zorganizowanym szkoleniu kwalifikującym do wykonywania pracy zarobkowej – nie dłużej niż przez 2 lata od śmierci współmałżonka.
Jak uzyskać świadczenie?
Rentę rodzinną otrzymuje się po złożeniu właściwego wniosku wraz z kompletem dokumentów do organu rentowego. Jednak, jeżeli go nie złożymy ZUS sam podejmie decyzję, czy wypłaci nam naszą emeryturę czy rentę rodzinną po małżonku. Otrzymamy zawsze wyższe świadczenie.
Małżeństwo a osobne gospodarstwa domowe
Kluczowym warunkiem, by wdowa lub wdowiec otrzymali świadczenie po zmarłym jest pozostawanie w małżeństwie. Jednak powinni oni ze sobą również mieszkać, prowadzić gospodarstwo domowe i działać na rzecz dobra rodziny oraz zaspokajania jej potrzeb. Organ rentowy może więc uznać, że osoby owdowiałe z tzw. papierowych małżeństw nie otrzymają renty rodzinnej. Każdorazowo jednak organ rentowy musi udowodnić, że nie było realnej wspólnoty małżeńskiej.
Ile wynosi świadczenie?
Po śmierci małżonka senior może podjąć decyzję czy będzie pobierał swoje świadczenie, czy rentę rodzinną po zmarłym mężu/żonie. ZUS umożliwia pobieranie renty rodzinnej w wysokości 85% świadczenia małżonka. Gdy nie ma się własnego dochodu lub jest on niższy warto z tej możliwości skorzystać.
Czy pobierając rentę rodzinną można pracować?
Jeżeli owdowiała osoba jest zatrudniona na umowę o pracę lub umowę zlecenie to jej dochód nie może przekroczyć określonych kwot, by renta rodzinna nie uległa zmniejszeniu lub nie została odebrana. Pobierając rentę rodzinną bez przeszkód można pracować na umowę o dzieło.