Naturalną koleją rzeczy jest czasami to, że powinniśmy zaopiekować się swoimi leżącymi już rodzicami albo partnerem. Musimy sprostać wówczas wielu wymaganiom i z dnia na dzień być nie tylko bliskim członkiem rodziny, ale i wykwalifikowaną pielęgniarką.
Jednym z postarzających się problemów u osób leżących jest powstawanie odleżyn.
Odleżyny, czyli martwica, ubytek skóry oraz tkanek podskórnych. Pojawiają się zazwyczaj u osób, które leżą długo. Odleżyny mogą przynieść poważne konsekwencje dla funkcjonowania całego organizmu.
Przyczyn powstawania odleżyn
Przyczyn powstawania odleżyn jest bardzo dużo. Najczęstsze z nich to:
- miejscowe zaburzenia ukrwienia – ich występowanie związane jest z niedostatecznym odżywieniem i dotlenieniem tkanki, czego konsekwencją jest jej stopniowe obumieranie
- występowanie ciśnienia krytycznego – wywiera ono wpływ na mikrokrążenie skóry.
- niedostateczna wytrzymałości tkanek na działanie sił mechanicznych pochodzenia zewnętrznego
- brak możliwości ruchu lub jego niewystarczającą ilość
- niedostateczne nawodnienie, którego przyczyną, poza małym nawodnieniem, mogą być przyjmowane leki moczopędne
- zaburzenia występujące w układzie krążenia m. in. anemia czy zakrzepica
- siły mechaniczne, opisywane jako siły tarcia, ucisku na tkanki oraz siły ścinające,
- wilgoć tkanki, wynikająca np. z przewlekłym kontaktem z moczem lub kałem
- preparaty do pielęgnacji, mogące miejscowo podrażnić skórę pacjenta, narażając ją tym samym na różnorodne uszkodzenia
Najczęściej odleżyny pojawiają się w m.in. okolicach: kości krzyżowej, kości ogonowej, bocznych powierzchnie kości udowych, nasad kości strzałkowych, żeber czy łopatki.
Szczególną naszą uwagę powinna skupiać barwa skóry leżącego chorego. Gdy odleżyna
zmieni barwę na ciemnoczerwoną, brunatną lub czarną bezzwłocznie należy skonsultować się z lekarzem, bo najprawdopodobniej będzie ona wymagała leczenie farmaceutykami.
Jak w przypadku każdej choroby lepiej zapobiegać odleżynom niż jej leczyć.
Profilaktyka odleżyn
Jakie dziania zatem możemy wykonać?
- Zmieniaj pozycje ułożenia chorego (co 2 h). Rozpoczyna się od pozycji położenia go na plecach, następnie układany jest na prawym boku. Jeżeli chory jest całkowicie wydolny oddechowo, to kolejnym etapem jest przełożenie go na brzuch. Cykl kończy się leżeniem na lewym boku.
- Zmniejsz nacisk na miejsc, gdzie powstają odleżyny.
- Kontroluj morfologię, w szczególności OB.
- Nawadniaj. Jeżeli nie jest możliwe bezpośrednie podanie płynów, stosuj kroplówki.
- Serwuj zdrowe posiłki. Podstawą jest zbilansowana, lekkostrawna dieta bogata w wodę.
- Zapewnij fizjoterapię m.in. zabiegi fizykalne: galwanizację, jonoforezę czy ektrostymulację.
- Wykonuj częste zabiegi pielęgnacyjne- oczyszczaj i osuszaj.
- Obserwuj stan skóry.
- Masuj. Masaże rozluźnią mięśnie, uelastycznią torebki stawowe oraz rozszerzą naczynia krwionośne.
Warto osobę leżącą zaopatrzyć w specjalny materac, np. zmiennociśnieniowy z pokrowcem membranowym, podkłady antyodleżynowe, poduszki, np. ciśnieniowe oraz wielopoziomowo regulowane łóżko.
W przypadku pojawienia się odleżyn stosuj opatrunki nowej generacji zawierające środki odkażające, bakteriostatyczne pomagające w szybszym gojeniu. W przypadku głębokich ran odleżynowych lekarz zaleci specjalne środki opatrunkowe w zależności od stopnia uszkodzenia tkanki.
Za: https://www.wseit.edu.pl/images/upload/monografie/2016/Odle%C5%BCyny%20jako%20istotny%20problem%20w%20opiece%20i%20rehabilitacji%20pacjenta%20unieruchomionego.pdf
Na podstawie artykułu:
Pawła Wysokińskiego, Katarzyna Świeszczak „Odleżyny jako istotny problem w opiece i rehabilitacji pacjenta unieruchomionego”